Een plek waar de tijd heeft stilgestaan

Ergens in het 9e arrondissement van Parijs ligt het appartement van Madame Marthe de Florian. De actrice vluchtte in 1942 uit Parijs en vestigde zich in  Zuid-Frankrijk. Het appartement sloot ze af en ze keerde nooit meer terug. De huur werd keurig door haar overgemaakt, haar leven lang, tot ze op 91-jarige leeftijd overleed. Kort daarna werd het appartement voor het eerst sinds 50 jaar geopend. Al die tijd was er niemand binnen geweest. Wat men aantrof was indrukwekkend: de meubels, het behang, de gordijnen, het complete interieur ademt een andere tijd uit. Er staat een opgezette struisvogel, er ligt een Mickey Mouse pop, de meubels staan er nog net zo bij als toen. In een van de kamers hangt een stuk behang los maar voor de rest is de plek goed geconserveerd.

Dit is een unieke plek, ik denk dat er vrijwel geen andere plek op de wereld is waar de tijd zo onaangeroerd is gebleven. Alsof je een paar stappen achteruit doet in de geschiedenis. Een geschiedenis die tastbaar wordt en waarvan de sfeer voelbaar is. Er liggen papieren, boeken, er staan vazen en door de hele woning staan op de vloer schilderijen. Op een van de schilderijen staat Madame de Florian zelf. Het werd geschilderd door Giovanni Boldini, Marthe de Florian was zijn muze. Het doek werd na de ontdekking geveild voor 2 miljoen euro.
De deuren van het appartement zijn weer gesloten, de plek is niet toegankelijk voor publiek. Jammer, want ik had er graag rond willen lopen.

Madame Florian

De tuin van Virginia Woolf

Het tuinhuis

'A woman must have money and a room of her own if she is to write fiction.' Mooie uitspraak van Virginia Woolf, schrijver van de wereldberoemde klassieker To the Lighthouse. Virginia Woolf zonderde zich inderdaad af wanneer ze wilde schrijven. Ze woonde in Londen maar trok zich regelmatig met haar man terug in Monk's house, een cottage in Sussex. In de tuin rond het cottage stond een groot tuinhuis waar ze achter een schrijftafeltje zat te schrijven. Op een foto is het houten huisje te zien, beschut door twee grote bomen. Het cottage zelf is weelderig begroeit met onder andere een prachtige rozenstruik.

Had de afzondering misschien een slechte invloed? Virginia Woolf hoorde stemmen in haar hoofd en dacht dat ze gek werd. In 1941 verzwaarde ze haar kleding met stenen en liep een rivier in, een zelfverkozen dood tegemoet.

• Website Monk's House

Monk's House

De tuin bij Monk's House

Schrijftafeltje, papier en pen liggen al klaar!

De werkplek van Ischa Meijer

Sommige werkplekken hebben iets heiligs. Vooral wanneer ze er eenvoudig uitzien. Alsof er voor het ontstaan van bijzondere werken geen supersonische omstandigheden nodig zijn. Dit is zo'n werkplek. Het is het bureau van Ischa Meijer die in 1995, op zijn verjaardag, plotseling overleed. Een beroemd interviewer, 'de beste' zoals vaak werd gezegd. Voor Het Parool schreef hij een column, De dikke man, die dagelijks op de voorpagina verscheen.

Hier zat hij te schrijven. Aan twee tegen elkaar geschoven houten tafeltjes, op een electrische typemachine. Naast de typemachine ligt een stapeltje wit papier. Binnen handbereik en klaar om gebruikt te worden. Aan de rechterkant ligt een opengeslagen agenda met een steen erop zodat de blaadjes niet om kunnen slaan wanneer de ramen open staan. Helemaal rechts, op de hoek van het tweede tafeltje staat een antwoordapparaat. In het oog springt de grote witte prullenmand onder het bureau. Zouden daar veel mislukte beginstukjes in terecht zijn gekomen? Het geheel is een mini-kantoortje. Simpel en daarom intrigerend.

Na zijn dood zijn deze spulletjes waarschijnlijk van elkaar gescheiden. Zijn ze weggegooid? Of is alleen de typemachine bewaard gebleven? Je zou willen dat dit allemaal voor altijd zo blijft staan. De agenda en de stapel papier naast de typemachine. De bureaulamp die onaangereroerd op de toetsen bijft gericht. En dat je de twee tafeltjes met al die spulletjes ergens zou kunnen bekijken. Om je te realisteren dat het hier allemaal ontstond, achter die twee eenvoudige tafeltjes, op die eenvoudige typemachine.

Het beeld is afkomstig uit Zaal over de vloer. Over de doden niets dan goed.

De tuin van Duitse soldaten tijdens WO I

Het is een klein tuintje waar maar één plant in staat. Maar blijkbaar wel belangrijk genoeg om er een hekje omheen te zetten. Naast het tuintje staat een ijzeren tuinstoel. Zou daar zo nu en dan iemand in gaan zitten? Om te ontsnappen aan het deprimerende loopgravengevoel?

Het uitzicht van Elly de Waard

(klik op de afbeelding voor een vergroting)

Foto: Frederique Masselink-Van Rijn

Foto van het uitzicht van Elly de Waard. De dichter woont in een prachtig huis ergens in de duinen bij Bergen. Vanuit de serre kijkt ze uit over haar landgoed. Afgelopen week was er een doumentaire  te zien over het huis, de dichter en het landgoed. We zagen haar zagend in het bos, rondrijden op een gemotoriseerde grasmaaier, en liggend op de bank genietend van een live-concert op tv. Een leuke, veelzijdige vrouw met veel humor. En ze leefde nog lang en gelukkig, hoop ik.

• Artikel op de site van Vrij Nederland over Elly de Waard en landgoed Vogelwater
• Interview met Elly de Waard uit het radioprogramma De Avonden van de VPRO

Snapshot van een gedachte

Op de site Dear Photograph staat een kleine verzameling oude foto's die opnieuw op dezelfde plek zijn genomen. De foto's zijn niet exact hetzelfde. Op de nieuwe foto houdt een hand het 'oude' plaatje voor de lens, zodat de omgeving van nu er ruimer en als een soort passe-partout omheen valt.
De begeleidende teksten zijn soms een beetje melig. Wat ik jammer vind. Want eigenlijk is het een gevoelig, melancholisch en nostalgisch project. Omdat een gebeurtenis die ooit de moeite waard was om te fotograferen wordt herbeleeft op exact dezelfde plek, zonder dat alle personen van toen aanwezig zijn.

Ik vind dat herkenbaar. Want persoonlijk heb ik veel met plekken waar ik ooit samen met iemand een bijzonder moment beleefde. Helaas heb ik zelden zo'n moment met een camera vastgelegd. Maar in mijn hoofd zitten de plaatjes van die gebeurtenissen wel. Ze komen ongewild bij me op, als ik door de stad fiets bijvoorbeeld en weer langs zo'n plek kom: hier dronk ik met haar koffie, hier zaten we op een zomernacht urenlang op de stoep met elkaar te praten, of hier namen we afscheid en hebben we elkaar nooit meer teruggezien.

Die plekken waar al die gebeurtenissen hebben plaatsgevonden zijn voor mij een beetje heilig. Alsof er een verband bestaat tussen de unieke gebeurtenis en de grond of de omgeving waarin die plaatsvond. En daarom zijn de foto's op Dear Photograph een vrijwel perfecte weergave van wat er soms in mijn hoofd gebeurt. Het zijn een soort snapshots van mijn gedachten.

• Dear Photograph

Via: @Touaregtweet

Huize Het Gras

Lang getwijfeld of ik het zou kopen: 'Huize Het Gras', het boek van Teigetje en Woelrat met foto's van Gerard Reve uit de tijd dat hij in het Friese Greonterp woonde. Getwijfeld, omdat snel na het overlijden van de schrijver de kracht van zijn werk ook leek te zijn afgenomen. Uiteindelijk toch maar aangeschaft omdat ik Greonterp ooit zelf bezocht en het er zo mooi vond. Reve woonde er in een klein voormalig landarbeidershuisje, op een paar meter afstand van een minuscuul kerkje waarin voor hooguit vier mensen ruimte was. Op het kerkhof voor het gebouwtje stond maar één grafzerk. De rest van de houten zerken was tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikt als brandhout.
Het dorpje ligt op een terp, eenzaam en op grote afstand van de rest van de wereld, in de middle van het vlakke nowhere.

Toch leuk, het fotoboek met privéfoto's, want de combinatie van Reve en die plek blijft bijzonder.



• Bestel 'Huize Het Gras' Met Gerard Kornelis van het Reve in Greonterp door Teigetje en Woelrat

Heilige grond: het Chelsea Hotel

Tijdens mijn verblijf in New York een korte tussenstop gemaakt in het Chelsea Hotel. Het beroemde hotel waar zoveel schrijvers, muzikanten en kunstenaars hebben gewoond en gewerkt.

Dylan Thomas, William S. Burroughs, Arthur Miller, Jack Kerouac, Simone de Beauvoir, Charles Bukowski, Stanley Kubrick, Dennis Hopper, Uma Thurman, Tom Waits 't zijn maar een paar namen uit de lange lijst van kunst- en cultuurvips die er een tijd hebben doorgebracht. De lijst heeft ook nog een klein Hollands tintje, want 'onze eigen' Ik Jan Cremer heeft er een tijd een kamer gehad. De geschiedenis van het hotel heeft ook een dark side: Sex Pistol Sid Vicious vermoordde er in één van de kamers zijn vriendin.

Filmen wordt binnen niet op prijs gesteld en verder dan de lobby kom je er als nieuwsgierige bezoeker niet. Jammer, want ik had er rond willen lopen, over de verschillende etages langs de kamerdeuren. Later, in een bar een paar honderd meter verderop hoorde ik dat de gangen van het hotel vol moeten hangen met geweldige kunstwerken. Betaalmiddel voor bewoners die even geen dollars hadden. Mooi, dat soort verhalen. Of het waar is weet ik niet, maar het onderstreept des te meer de bijna mythische status van het hotel. Misschien boek ik er tijdens mijn volgende trip naar NY wel een kamer, zodat ik het met eigen ogen kan zien. Op de website zien die er best luxe uit, het zijn allang geen armoedige kunstenaarshokken meer.

• Website van Hotel Chelsea

Mijn filmpje:

The Chelsea Hotel: If These Walls Could Talk

A Day in a Life of a zebracrossing

Een beetje Beatlefan in Londen laat zich natuurlijk fotograferen op het wereldberoemde zebrapad van Abbey Road. De echte die-hard trekt natuurlijk zijn schoenen uit en legt de heilige meters op blote voeten af. Maar er zijn er meer die zich op die plek willen laten vereeuwigen.

A Day in a Life of a zebracrossing...

Het Londen van The Beatles

Het boek ‘Het Londen van The Beatles’ gaat over plekken in Londen waar The Beatles ooit hebben gestaan, gezeten, gelopen, gespeeld, gewoond, geslapen, gegeten en gedronken. Het is geschreven door Mark Lewisohn, Adam Smith en Piet Schreuders. Die laatste verzorgde ook de mooie vormgeving. En zoals alles waar Piet Schreuders de hand in heeft is het een zeer gedetailleerd boek geworden. Locaties waar de Fab Four zich ooit lieten fotograferen zijn opgespoord en - soms - opnieuw vanuit exact dezelfde positie als waar ooit eens de fotograaf stond vastgelegd. Vooral die foto’s zijn melancholisch; hier hebben ze ooit gestaan (gezeten, gelopen, gespeeld, gewoond, geslapen, gegeten of gedronken) en nu zijn ze er niet meer. Het zijn vaak onopvallende plekken die nu pas een soort ‘heilige’ uitstraling krijgen. 

Het boek is een aaneenschakeling van voorbije momenten, verdwenen plekken, gebouwen die zijn afgebroken, over van alles wat er ooit was en nu niet meer is.

• Bestel Het Londen van The Beatles

• Blogpost op Weblogamorf over Piet Schreuders: De afwijkende blik van Piet Schreuders