Wim Brands gaat op bezoek bij Henny Vrienten en praat met hem over zijn nieuwste poëziebloemlezing. Het gesprek vindt plaats in een ruimte die tot de nok toe gevuld is met poëzie.
Mooi, om Henny Vrienten te horen praten over 'de sensatie van het uitgestelde begrip'. Een ervaring die iedere poëzielezer bekend zal voorkomen.
De auto stilzetten bij een benzinepomp
zo dat de tankdop niet te ver voor of voorbij het paneel komt
waarop je kunt zien hoeveel je hebt getankt
uitstappen - heet dat een paneel - de
tankdop losmaken
en op enig horizontaal vlak dichtbij leggen
de slang pakken
tanken tot de pomp stopt
de slang een stukje terugtrekken
verder tanken tot er een mooi bedrag op het paneel staat
het wilde westen
de vakanties van vroeger
de toekomst.
Gedicht van Martin Reints uit de pasverschenen bundel Lopende Zaken. Ik vind het een mooi gedicht: want het maakt duidelijk dat zelfs bij iets banaals als benzinetanken - waarbij herkenbare handelingen worden beschreven - je gedachten een onbedwingbaar melancholisch sprongetje maken.
Naar vroeger bijvoorbeeld, toen je op de achterbank van de auto met je vader en moeder op vakantie ging en op weg was naar Frankrijk of Spanje. Er onderweg getankt werd en jij toekeek van achter het opengedraaide raam en je de benzinegeur opsnoof.
Of naar de toekomst, omdat de verleiding in je opkomt om weg te rijden, het romantische onbekende - wilde westen - tegemoet.
'Sta op, sla alles kort en klein vader, vecht me hier vandaan.'
Slotzin van één van de café-gedichten van Robert Anker uit de bundel 'In het Vertrek'. De zin schiet wel eens door mijn hoofd wanneer ik met anderen in een overvol café sta te praten. Zoals afgelopen Koninginnenacht bijvoorbeeld, na het concert van Patrick Watson. Ik vind het één van de mooiste gedichten dat ik ken, en vat de laatste woorden op als een roep om verlossing en bevrijding.
Slotzin van het gedicht Fulbright Studenten van Ted Hughes. Het gedicht staat in de bundel Birthday Letters, gedichten die Hughes schreef n.a.v. de zelfmoord van zijn vrouw Sylvia Plath.
Een miniatuurgedicht in een gedicht:
Op mijn vijfentwintigste stond ik opnieuw versteld Van mijn onwetendheid over de eenvoudigste dingen.
Een crimineel op de vlucht met een prijs op zijn hoofd, dat tart de verbeelding. Nick Cave werd erdoor geïnspireerd en schreef er een liedje over: Wanted Man. Het dateert uit de tijd dat hij nog optrad met The Bad Seeds.
Wanted man in the Windy City, wanted man in Tennessee, Wanted man in Broken Arrow, wanted man in Wounded Knee Wanted man in Jackson Town, Wanted man in El Passo, I got bounties on my head in towns I wouldn't ever think to go
En zo gaat het maar door, want de songtekst is een opsommimg van plekken, gebieden, staten en steden waar The Wanted Man wordt gezocht. En dat is zo'n beetje overal.
Wanted man in New York City, wanted man in San Anton' Wanted man down in Lorado, wanted man in Tupelo Wanted man in the state of Texas, wanted man in the state of Maine This wanted man's in the state of leavin' ya baby, jumpin' on a midnight train
Totdat het nummer zijn hoogtepunt bereikt, en de ontknoping volgt. Een ontknoping die eerst hoopvol lijkt, maar schijn bedriegt, want de hoop op een veilige plek - zelfs waar iedereen die zou verwachten - wordt uiteindelijk de grond ingeboord.
Wanted man in every cat house, wanted man in a many saloons, Wanted man is a ghost in hundred homes, a shadow in a thousand rooms
Wanted man down in St. Louis, wanted man in New Orleans Wanted man in Mussel(?) Bay, wanted man in Cripple Creek Wanted man in Detriot City, wanted man in San Anton' But there's one place I'm not wanted lord, it's the place that I call home
Goed nieuws uit blogland, want Wim Brands blogt weer. Een tijd geleden stopte zijn radio6-blog nogal abrupt, zonder bericht of opgaaf van reden. Zeker geen zin meer, dacht ik. Maar sinds kort is op de site van Tirade een nieuwe blog van hem te lezen. Bezoek Brands' blog! (niks moet hoor, dus alleen als je van poëzie en literatuur houdt). • Mooi kort verhaal op de nieuwe blog van Wim Brands • Brands blogt (al heel lang niet meer)
Ik heb maar twee soorten foto's waarop je lacht: met je kinderen, tot een jaar of acht, en met je kleinkinderen. (De oudste is dertien, en nog niet te brutaal, mogen blijven.)
Wat daartussenin gebeurde is te zien op de vijf keurig geëtiketteerde homeopatische flesjes in je apotheek: 'angsten', 'depressies' (twee) 'overbezorgdheid', 'paniek'. Dramatische
gevechten van telkens drie druppeltjes tegen de zee. Je bleef onderwijzeres. Een krenterige heer van een vrouw. Twintig jaar na elkaar elke dag heel even verliezen, is minder erg dan alles in één keer, dacht je.
En daarna, met iets kleins in je armen, lachte je dus weer. Na alles wat heel je leven veel te groot was geweest. Zo sta je op de trouwfoto van je dochter, opgekrikt uit je rugpijn,
zo recht als een kromme spijker die men recht- geslagen heeft maar kan zijn. En je lacht, na de dood van je man, je broers, je zussen, je vrienden - of het niet op kon -
zoals glasscherven lachen in de zon
Uit: Geef me nu eindelijk wat ik altijd al had Herman de Coninck De mooiste gedichten Gekozen en ingeleid door Kristien Hemmerechts
Nieuw animatiegedicht op de site van Tonnus Oosterhoff getiteld 'Vlug Klaar'. Er zijn nog meer poëzie-animaties op zijn site te vinden. Ik vind ze mooi omdat ze typografisch zijn waardoor je aandacht niet van de de tekst wordt afgeleid.
Binnenkort verschijnt het eerste deel van de Gerard Reve biografie Kroniek van een schuldig leven, geschreven door Nop Maas. Geen idee of ik het boek ga kopen of überhaupt ga lezen.
Gek dat na het overlijden van Reve de glans van zijn werk er ook een beetje af is. De Avonden zal over een paar jaar nog wel worden gelezen, samen met één of twee andere boeken (Werther Nieland?), maar of de rest van zijn werk de tand des tijds zal doorstaan vraag ik me af. Misschien heeft het te maken met Reve's ironie, die bijna in elke alinea is terug te vinden, en die juist meer verborgen is in De Avonden en Werther Nieland. Misschien leven we 'nowadays' in een tijd waarin ironie flauw en passé wordt gevonden. Iedereen verkondigt zonder terughoudendheid zijn of haar mening, meestal zonder zelfspot of humor. Ironie ergert en irriteert en soms ben ik het daar ook wel mee eens. Vooral wanneer ironie een masker is waarachter men zich verschuilt, uit angst om iets van zichzelf te laten zien.
Niet alleen in Reve's proza maar ook in zijn gedichten spat de ironie van iedere pagina. Ik moet er nog steeds om (glim)lachen, maar opvallend is dat het eerste deel van wat ik zijn mooiste gedicht vind - Graf te Blauwhuis - juist ontdaan is van die grappenmakerij. Dat eerste stukje is serieus en de laatste regels 'Een kind nog. Dag lieve jongen.' bijna ontroerend. Is het daarom - naar mijn mening - zijn mooiste gedicht?
Graf te Blauwhuis (voor buurvrouw H. te G.)
Hij rende weg, maar ontkwam niet,
en werd getroffen, en stierf, achttien jaar oud.
Een strijdbaar opschrift roept van alles,
maar uit een bruin geëmailleerd portret
kijkt een bedrukt en stil gezicht.
Een kind nog. Dag lieve jongen.
Gij, die koning zijt, dit en dat, wat niet al,
ja ja, kom er eens om,
Gij weet waarom het is, ik niet.
Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?
Nobody heard him, the dead man, But still he lay moaning: I was much further out than you thought And not waving but drowning.
Poor cheap, he always loved larking And now he's dead It must have been too cold for him his heart gave way, They said.
Oh, no no no, it was too cold always (Still the dead one lay moaning) I was much too far out all my life And not waving but drowning.
Stevie Smith
Mooi gedicht uit de door Henny Vrienten samengestelde poëziebloemlezing Zwaan kleef aan. Het leuke van deze bloemlezing is dat er bij elk gedicht een korte toelichting cq uitleg staat, geschreven door Henny himself. Not waving but drowning gaat over 'de paljas', 'de grappenmaker'. Een aandachttrekker die altijd leuk doet maar eigenlijk zijn leven lang eenzaam is. Als een zwaaiende zwemmer in zee, die niet zwaait maar om hulp roept en langzaam verdrinkt. Poëzieverslinder Henny Vrienten legt het beter uit, lezen dus die bundel.
Ik zwaaide niet maar verdronk
Niemand hoorde hem, de dode, Hoewel zijn klacht nog steeds weerklonk: Ik was veel verder in zee dan je dacht En ik zwaaide niet maar verdronk.
Arme kerel, steeds voor een grapje klaar En nu is hij heen Zijn hart zal wel van de kou bezweken zijn, Zei iedereen.
Ach nee nee nee, het was altijd te koud (Zei zijn klacht die nog steeds weerklonk) Ik was mijn hele leven al te ver En ik zwaaide niet maar verdronk.
Wim Brands blogt al heel lang niet meer. Ik was altijd een trouwe bezoeker van zijn blog, las zijn korte stukjes over literatuur, poëzie en beeldende kunst. Maar van de één op de andere dag kwamen er geen nieuwe posts meer bij. Het leek wel of de deuren van één van je favoriete winkeltjes plotseling gesloten bleven. Geen mededeling op een vel papier voor het raam, of andere aankondiging van het vertrek. Alsof de eigenaar zonder opgaaf van redenen met de noorderzon is vertrokken.
En toch loop ik zo nu en dan nog langs, en kijk ik door het raam van de blog naar binnen. Ik lees dan één van mijn favoriete posts: een - volgens mij door Brands zelf vertaald - gedicht van Robert Lax, De Hond, voor deze keer ‘gepikt’ van Brands’ blog.
Afgelopen woensdag scheen voor het eerst sinds lange tijd de zon en opeens hadden we op kantoor collectief ‘geen zin’. We wilden naar buiten. Een klein clubje rokers sloop weg door de achterdeur om een sigaretje te roken. Ik - niet roker - sloot me bij hen aan. En daar stonden we dan, voor het eerst sinds lange tijd, zonder jas! in de zon. Ik bietste een sigaretje, deed mijn ogen dicht en richtte mijn gezicht naar het licht. Gesprekken om me heen vervaagden. Ik voelde alleen nog maar de warmte van de zon op mijn gezicht. Een magistrale stralende zon...
Op de site van dichter Tonnus Oosterhoff staan verschillende poëzie-animaties. Een nieuwe animatie met de titel ‘Slaaplied’, verscheen een paar dagen geleden. Het filmpje is een soort woordenballet op muziek van Bach.
De animaties lijken een belangrijk onderdeel van het oeuvre van Oosterhoff. De met de VSB Poëzieprijs bekroonde bundel ‘Wij zagen ons in een kleine groep mensen veranderen’ uit 2003 bevatte al een cd-rom met ‘bewegende gedichten’. Critici beschouwden de cd als een soort extraatje bij de bundel. Ik denk dat Tonnus Oosterhoff daar anders over denkt en de animaties ziet als een ‘nieuwe vorm’ voor zijn originele gedichten.
Wanneer je - net als ik - op de hoogte wilt blijven van nieuwe filmpjes, klik dan op abonneer. Tonnus Oosterhoff stuurt je dan een e-mail wanneer er nieuw werk op zijn site verschijnt.
• Bekijk Slaaplied op de site van Tonnus Oosterhoff
